Chọn Thị Trường Ngách: Bước Đi Đầu Tiên Quyết Định Thành Bại Khi Lập Nghiệp Online

Bài viết này là điều tôi ước có ai đó nói với mình từ ngày đầu: trước khi học viết blog, học email marketing, học làm sản phẩm số — hãy chọn cho đúng cái ao mình sẽ bơi. Người ta gọi cái ao đó là thị trường ngách.

Sai lầm phổ biến nhất: muốn phục vụ tất cả mọi người

Tôi hiểu tâm lý này, vì tôi từng y như vậy. Mới bắt đầu, mình sợ. Sợ chọn hẹp quá thì ít khách. Sợ bỏ lỡ cơ hội. Nên trong đầu chỉ muốn mở thật rộng: ai cũng có thể là khách hàng, chủ đề gì cũng muốn viết, việc gì cũng muốn ôm.

Kết quả thường ngược hẳn với mong đợi. Hãy hình dung: một chị bán hàng online lướt qua một bài viết chung chung và nghĩ: “Bài này chung chung quá, chắc không dành cho người bán hàng như mình.” Một anh nhân viên văn phòng muốn có thu nhập thêm cũng lướt qua: “Không thấy nhắc gì tới hoàn cảnh của mình.” Cửa mở cho tất cả — nhưng không ai bước vào, vì không ai thấy tấm biển ghi tên họ.

Người ta không tìm “một người giỏi nhiều thứ”. Người ta tìm “đúng người hiểu đúng vấn đề của tôi”. Chọn ngách chính là đứng vào đúng chỗ đó.

Thầy tôi — Master Xuân Hùng — có một câu mà tôi ghi vào sổ tay từ những ngày đầu học nghề: sống trong mục tiêu, từ mục tiêu con đường sẽ hiện dần ra. Với người mới lập nghiệp online, mục tiêu đầu tiên không phải là nổi tiếng khắp nơi. Mục tiêu đầu tiên là trở thành cái tên được nhớ đến trong một nhóm người cụ thể.

Ngách là gì? Giao điểm của 3 vòng tròn

Nhiều người nghĩ chọn ngách là chọn đại một chủ đề đang “hot”. Không phải. Một cái ngách sống được lâu dài phải là giao điểm của 3 vòng tròn:

• Vòng tròn thứ 1 — điều bạn biết sâu. Không cần là chuyên gia hàng đầu, nhưng phải là thứ bạn hiểu hơn phần lớn những người bạn muốn giúp. Có thể là nghề bạn làm nhiều năm, vấn đề bạn từng tự mình vượt qua, kỹ năng bạn được đồng nghiệp hay nhờ vả.
• Vòng tròn thứ 2 — điều người ta sẵn sàng trả tiền. Có những thứ ai cũng khen hay nhưng không ai móc ví. Ngách tốt phải chạm vào một nỗi đau hoặc một mong muốn đủ mạnh để người ta chịu chi tiền giải quyết.
• Vòng tròn thứ 3 — điều bạn đủ yêu để đi đường dài. Lập nghiệp online không phải cuộc chạy 100 mét. Bạn sẽ viết về chủ đề này hàng trăm bài, trả lời hàng nghìn câu hỏi. Nếu không đủ yêu, bạn sẽ bỏ cuộc trước khi kịp có kết quả.

Thiếu vòng nào cũng hỏng. Biết sâu và yêu thích nhưng không ai trả tiền — đó là sở thích, không phải kinh doanh. Có tiền và biết sâu nhưng không yêu — bạn sẽ kiệt sức. Yêu và có tiền nhưng không biết sâu — bạn không có gì để trao. Ngách đúng nằm ở chính giữa, nơi cả 3 vòng tròn chồng lên nhau.

Cách kiểm chứng ngách nhanh — không tốn một đồng

Đây là phần nhiều người bỏ qua nhất, và cũng là phần cứu bạn khỏi việc đổ công sức vào một cái ao không có cá. Tin vui: bạn không cần thuê khảo sát, không cần chạy quảng cáo thử. Chỉ cần 2 việc rất đời thường.

Việc thứ 1: nói chuyện với 5-10 người trong ngách

Không phải để bán gì cả. Chỉ hỏi và lắng nghe. Họ đang loay hoay với điều gì? Họ đã thử cách nào rồi mà chưa được? Điều gì khiến họ bực mình nhất?

Bí quyết nằm ở chỗ này: đừng nghe từng câu trả lời riêng lẻ, hãy để ý điều gì được than phiền lặp đi lặp lại. Khi 5 người khác nhau, không quen biết nhau, cùng kêu ca về một vấn đề gần giống nhau — bạn vừa tìm thấy vàng. Đó chính là nỗi đau thật, không phải nỗi đau bạn tự tưởng tượng ra khi ngồi một mình lên kế hoạch.

Việc thứ 2: xem đã có ai bán được trong ngách chưa

Nghe hơi ngược đời, nhưng đây là điều tôi muốn bạn nhớ kỹ: có người bán = có chợ. Nếu bạn thấy trong ngách đã có người bán khóa học, bán dịch vụ, bán ebook và họ vẫn sống được — đừng nản. Hãy mừng. Điều đó chứng minh người trong ngách này chịu trả tiền.

Ngược lại, một ngách trống trơn, không một ai bán gì, chưa chắc là “đại dương xanh chưa ai khám phá”. Rất có thể nó là vùng đất đã có người đến thử, không bán được gì, và lặng lẽ rời đi. Người đi trước tồn tại được chính là bằng chứng thị trường sống — việc của bạn không phải tìm chỗ không ai đứng, mà là đứng vào chợ đông theo cách riêng của mình.

Ngách hẹp không có nghĩa là nghèo

Đây là nỗi sợ chính tôi từng mang khi mới bắt đầu: “Chọn hẹp thế thì được mấy khách?” Tôi mời bạn nhìn theo cách khác — cách thầy tôi đã chỉ cho tôi.

Trong một cái hồ lớn, bạn là 1 con cá nhỏ giữa hàng vạn con cá to hơn, khỏe hơn, đến trước bạn nhiều năm. Trong một cái ao nhỏ, bạn hoàn toàn có thể là con cá lớn nhất. Người trong ao nhắc đến vấn đề của họ là nhắc đến tên bạn. Bài viết của bạn được chuyền tay nhau vì “đúng cái mình đang cần”. Sản phẩm đầu tiên của bạn có người mua không phải vì quảng cáo giỏi, mà vì bạn là người duy nhất nói đúng ngôn ngữ của họ.

Trên Internet, một cái ao “nhỏ” vẫn có thể là hàng chục nghìn người trên cả nước. Với một người lập nghiệp một mình, chỉ cần vài trăm người trong số đó tin bạn — bạn đã có nền móng thu nhập đàng hoàng.

Bắt đầu từ đâu ngay tuần này?

Nếu bạn đọc đến đây và trong đầu đang lởn vởn 2-3 hướng đi, tôi gợi ý một lộ trình rất gọn:

• Vẽ 3 vòng tròn ra giấy. Liệt kê thật thà: mình biết sâu điều gì, điều gì người ta chịu trả tiền, điều gì mình đủ yêu. Khoanh vào chỗ giao nhau.
• Chọn 1 ngách ứng viên — chỉ 1 thôi — và hẹn nói chuyện với 5-10 người trong ngách đó trong 2 tuần tới. Bạn bè, đồng nghiệp cũ, người quen trong các hội nhóm đều được.
• Ghi lại lời than phiền lặp lại bằng đúng từ ngữ của họ. Đây sẽ là kho nguyên liệu quý nhất cho mọi bài viết và sản phẩm sau này của bạn.
• Đi xem chợ: tìm xem ai đang bán gì trong ngách, giá bao nhiêu, người mua nói gì. Có người bán được là tín hiệu tốt, không phải tín hiệu xấu.

Làm xong 4 việc đó, bạn sẽ ngạc nhiên vì mình nhìn con đường phía trước rõ hơn hẳn — không phải nhờ một khóa học đắt tiền nào, mà nhờ chịu bước ra hỏi đúng người, nghe đúng chuyện. Chọn đúng ao rồi, học bơi nhanh mới có ý nghĩa.